Psychiatra

Psychiatrzy to grupa lekarzy, na temat których, wśród wielu osób funkcjonuje dużo błędnych przekonań i wyobrażeń. Dlatego zebraliśmy dla Was 10 najbardziej powszechnych mitów na ich temat oraz jak wygląda rzeczywistość. Zachęcamy do przeczytania!

1. Psychiatrzy, psycholodzy i psychoterapeuci to to samo

Prawda: Każdy psychiatra ukończył 6-letnie studia na kierunku lekarskim, odbył 13-miesięczny staż z medycyny ogólnej oraz kilkuletnie szkolenie, po którym uzyskuje tytuł specjalisty psychiatry. Do wyłącznych uprawnień psychiatry należy stawianie diagnozy i przepisywanie leków. Psychiatra może też stawiać diagnozy ogólnolekarskie.

Psycholodzy ukończyli jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia. Zajmują się oddziaływaniami niefarmakologicznymi takimi jak rozmowa, wsparcie psychologiczne, diagnoza psychologiczna. Działania te są często bardzo pomocne dla pacjentów, jednak nie zastąpią diagnozy lekarskiej.

Psychoterapeuci to absolwenci kierunków psychologicznych lub medycznych, którzy dodatkowo ukończyli kurs z psychoterapii. Do ich kompetencji należy psychoterapia wspomagająca proces leczenia. Psychoterapeuta, o ile nie jest jednocześnie lekarzem psychiatrą, nie może samodzielnie stawiać diagnoz i ordynować leczenia.

2. Mit: Psychiatrzy zamykają ludzi

Prawda: Nie, korpulentni mężczyźni w białych strojach nie próbują zabierać ludzi z domów. Czasem sytuacja wymaga przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala bez własnej zgody, jednak takie sytuacje i zasady, kiedy dopuszczalne jest wdrożenie takich procedur, reguluje Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r.

W skrócie, taką decyzję można podjąć tylko po osobistym zbadaniu przez psychiatrę. Może dotyczyć osoby, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a obserwacja bez zgody sądu może trwać ograniczony czas. Można również po osobistym zbadaniu zatrzymać osobę na tzw. obserwacji stanu psychicznego kiedy istnieją podejrzenia co do jej stanu psychicznego. Może to trwać maksymalnie 10 dni.
Co do samych białych strojów, w Wielkiej Brytanii już od jakiegoś czasu lekarze rzadko noszą białe fartuchy, ze względu na roznoszenie drobnoustrojów. W polskich realiach, psychiatrzy należą do grupy specjalistów zdecydowanie chodzących do pracy w normalnym ubraniu.

3. Mit: Psychiatrzy wyciągają kasę, dlatego leczenie trwa tak długo

Prawda: Zaburzenia psychiczne często mają charakter przewlekły, podobnie jak cukrzyca czy choroba niedokrwienna serca. Zadaniem psychiatry jest właściwe rozpoznanie choroby, co często wymaga dogłębnego różnicowania. Następnie lekarz formułuje zalecenia, których pacjent musi przestrzegać, gdyż podobnie jak w chorobach somatycznych jest to warunkiem sukcesu terapii.

Zaburzenia psychiczne często przebiegają w rzutach i remisjach. W leczeniu psychiatrycznym ważne jest jak najdłuższe podtrzymanie remisji, w czym (podobnie jak w zapobieganiu zawałowi serca przy nadciśnieniu tętniczym) pomagają leki i zmiana stylu życia.

4. Mit: W trakcie wizyty u psychiatry pacjent leży na kozetce i opowiada o swoim życiu

Prawda: Kozetka “zarezerwowana” jest dla psychoanalityków – psychoterapeutów działających w nurcie psychoanalitycznym. Konsultacja psychiatryczna wygląda dokładnie tak samo, jak u innego lekarza. Pacjent i lekarz siedzą na przeciwko siebie na krzesłach. Nawet psychoterapeuci innych nurtów nie mają w swoich gabinetach kozetek.

5. Mit: Prawdziwy lekarz to internista albo chirurg, ale nie psychiatra

Prawda: Psychiatra posiada wiedzę ogólnomedyczną – taką samą jak interniści, chirurdzy i inni lekarze, którą nabywa się na 6-letnich studiach. Posiadanie wiedzy z zakresu innych gałęzi medycyny jest ważne z wielu powodów. Zaburzenia psychiczne często towarzyszą objawom i chorobom somatycznym. Oprócz dobrania bezpiecznych leków, ważne jest różnicowanie, czy dany objaw na pewno jest somatyzacją zaburzeń psychicznych, czy ekwiwalentem choroby niewyłapanej przez lekarzy innych specjalizacji. Oprócz tego trzeba pamiętać, że patofizjologia zaburzeń psychicznych zazębia się z innymi dziedzinami, takimi jak neurologia czy endokrynologia. Warto posiadać wiedzę z tych dziedzin, by zapewnić dobrą jakość współpracy między różnymi specjalistami, pod których opieką jest pacjent.

6. Mit: Psychiatrzy leczą tylko ciężkie przypadki ludzi postrzeganych jako szaleńców.

Prawda: Psychiatrzy leczą wszystkie zaburzenia psychiczne, od łagodnych do ciężkich. Hospitalizuje się tylko pacjentów najciężej chorych, na przykład takich, którzy wykazują tendencje samobójcze. Bardzo wielu pacjentów z depresją, schizofrenią, czy innymi zaburzeniami, żyje oraz funkcjonuje normalnie w rodzinie i społeczeństwie, w żaden sposób nie manifestując problemów ze zdrowiem psychicznym. Pacjenci leczący się ambulatoryjnie przychodzą na okresowe wizyty kontrolne w poradni zdrowia psychicznego, które są analogiczne do wizyt kontrolnych w gabinetach innych lekarzy.

7. Mit: Psychiatrzy są zakładnikami wielkiej polityki

Prawda: Starsze pokolenia pamiętają opowieści o tzw. psychuszkach, czyli przymusowych pobytach na zamkniętych oddziałach psychiatrycznych, za głoszenie poglądów politycznych sprzeciwiających się ideologii totalitarnej władzy. Współcześnie w Polsce, jako kraju wyzwolonym spod jarzma komunizmu, takie sytuacje zdarzać się nie powinny. Jest to patologia będąca pogwałceniem etyki i prawa.

8. Mit: “Jeśli wejdziesz między wrony…” – psychiatrzy sami są chorzy psychicznie

Prawda: Podatność na zaburzenia psychiczne kształtowana jest przez współistnienie wielu czynników. Pracy psychiatry, podobnie jak każdego innego lekarza, nieodłącznie towarzyszy stres. Jest on czynnikiem ryzyka, jednak w żadnym wypadku nie przesądza on o rozpoznaniu choroby psychiatrycznej.

9. Mit: leczenie farmakologiczne chorób psychiatrycznych bardziej szkodzi niż pomaga choremu

Prawda: leczenie farmakologiczne stanowi podstawę leczenia jednostek chorobowych z dziedziny psychiatrii. Jak wszystkie leki, posiadają one potencjał różnych efektów ubocznych, jednak właściwie dobrane na drodze specjalistycznej diagnostyki przyczyniają się do remisji objawów choroby oraz powodują poprawę funkcjonowania pacjenta. Brak wdrożenia leczenia farmakologicznego, przy obecnych jego wskazaniach, stanowi ryzyko pogorszenia stanu zdrowia pacjenta.

10. Mit: leki psychiatryczne uzależniają i robią z ludzi warzywa

Prawda: Bardzo wąska grupa leków psychiatrycznych (benzodiazepiny) posiada potencjał uzależniający. Fakt ten bywa eksploatowany przez osoby nieposiadające wskazań do leczenia psychiatrycznego. We współczesnej psychiatrii propaguje się terapię zindywidualizowaną, dobierając leki w sposób minimalizujący ryzyko uzależnienia. Dzisiejsza psychiatria stawia sobie za cel nie tylko uzyskanie remisji choroby, lecz jest w dużej mierze skoncentrowana na tym, aby pacjent psychiatryczny leczony farmakologicznie mógł cieszyć się życiem nie doświadczając deficytów poznawczych, czy emocjonalnych.